SA PRIMA SIGARETTA

di

FRANCESCHINO SATTA

 

Haio nobe o dech’annos, e non pesabo prus de un’anzone berrile, cando bolabo da-e unu bichinau a s’atteru, currende su cabannu ’e canna.

Tando fippo abberu in su mundu ’e sos sonnios . Su sole, in su chelu, essiat solu pro mene. Sos nidos d’incurbiajola fin tottu sos meos. E-i sas meas fin sas percas e-i sas concheddas de « Sa ’e Sulis ». Sa dommo mi pariat una presone. Sos libros de iscola, sa cara ’e su zùiche. E fin propriu sos libros chi m’abbelenaban s’anima. Babbu e mama mi fin semper

supra : "Franzischinu, picca su libru. Istudia!". A mimme cussas paragulas mi fachian essire s’attudda. "Possibile", nabo, "chi custa zente non cumprendat nudda". E lo dassabo cantare. Est beru chi fattu fattu mi drinnian su paneri, ma est beru peri chi dego mi nd’affuttìa.

Su tempus haio battor o chimbe tiralasticos, bullinos, e una cassettedda prena ’e buttones bintos a bardòfula. Haio unu bellu tramallette de bellas mazineddas "Luigi Viola, Firenze". A bollas ammentaes? Costaban tres soddos s’una, e las daban paris chin d’unu ziculatte "Perugina", Fin fotografias beras, minoreddas, ma beras, de jocadores a fùbalu, de pùziles, de curridores in brizichetta e in automobile. A mimme cussas mazineddas mi fachian dischissiare. Pro cussu fippo semper a forroccu, compudande cadassos e buzzacas pro buscare sos tres soddos chi serbian pro nde comporare una. Ah, zertu!, tando su dinare balìat!

Una die, mama, a pustipranzu, mi dassat andare a s’abba, a "Ubisti", a una funtana chi b’haiat accurzu a bidda, chin duos companzos de bichinau. Andare a s’abba, a campagna, in istìu, chin su permissu ’e mama : non mi pariat beru! Camina camina,incuminzamus a negossiare . "Dego, nat Piero,cando so’ mannu, mi faco "pilota".

"E dego- rispondet Gonariu – mi faco marinaiu".

Dego m’abbarro a sa muda. No ischìa galu ite mi podìa facher.

Piero , però, mi dimandat :

" E tue, Franzischì , ite ti faches?".

"Mah! No l’isco mancu dego- li rispondo- Boh!".

Piero e Gonariu si ponen a ridere :

"Zessu! –nat Piero – No ischit mancu ite si fachet a mannu!".

Gonariu, chi fit prus isprubicosu, mi nat :

" Nara, tue, ite ti faches, bandìu o carabineri? Bandìu, beru?! Ca , cante e cante , grista ’e carabineri no nde juches!".

Mi l’annotto bene bene in cara , comente chi lu sere irfidande a gherrare a s’istrumpa e, guasi jubilande, li naro:

" A bandìu t’has a facher tue; dego mi faco…a duttore!".

"Ma cale duttore!- jubilat Piero - si ses s’urtimu ’e s’iscola!".

"S’urtimu ses tue! – li rispondo offesu – E poi, sos duttores, cando fin minores, sos primos de s’iscola fini?!".

E gai, a negossiu, ch’arribamu a sa funtana. Inibe nos labamus, bibimus, prenamus sas broccas, cantamus, ridimus, nos ponimus a zocare. A una zert’ora- podian esser sas tres e mesa pro sas battor – nos ponimus sa brocchitta a coddu, e incominzamus a ghirare. Abbellu abbellu – ca su caminu fit in pettorru e- sa brocca fit prena- ch’arribamus a su dominariu ’e Daddi, accurzu a s’istassione, tra "Sa ’e Sulis" e "Sa ’e Jubanne Mele".

Istraccos, ponimus sa brocchitta in terra e nos pasamus, imbaraos a unu mureddu. Piero da-e sa buzzacca nche bocat unu pacchetto ’e sigarettas "popolares", guasi prenu. Nde dat una a Gonariu e nde porrit una a mimme:

-Le!Pippa!

Dego l’ispingo sa manu:

-No! No nde cherjo! Pippatila tue. Dego no isco pippare!

In cuche si nche cherian! Incominzan a mi piccare in ziru nàndemi chi no ischìa facher nudda. Tando, pro mi difender, pro lis facher bier chi non fit comente naban issos, li naro a Piero:

-Dami sa sigaretta! Nàrami comente si fachet!

Piero mi dat una sigaretta e allughet unu luminu:

-Commo tira. Ingurti su fummu, ma no a s’istomacu no!, a pettorras, comente chi siat àghera.

Iscudo una tirada, duas , tres : una in fattu ’e s’attera.

-Has bidu! Est fazile! Has imparau derettu !

Ma dego non comprendia prus nudda. Sa tuppa ’e rubu chi juchia a cara a ube fippo settiu, cominzat a zirare. Sa boche ’e Piero pariat chi mi nche beniat da-e innedda : a oricras mi nch’ arribabat debile debile. Su trenu chi bi fit in s’istassione lu bidìa a brente a susu, chin sos binarios e-i su terrinu supra ’e sas rodas. Dego credìa chi fippo zirande comente una forriarjola. E comente una forriarjola ziraban sas nues de su chelu. A unu zertu puntu non bio e non cumprendo prus nudda. Sos cumpanzos, Piero e Gonariu, han tìmiu, e si nche sun fughios. Dego so abbarrau gai, settiu, imbarau a su mureddu, chin sa brocchitta in costazos, dirmajau, chene cunsentire…no isco cantu… forzis unu quartu ’e ora.

Abbellu abbellu so’ torrau in trassa. M’intendo istraccu, debile , addozau, sidìu.Ponzo sa brocchitta supra ’e su mureddu e bibo azicu ’e abba. Istasìu che poleddu , ch’arribo a sa pratta ’e Faustu Are. Tranchillos che Pasca, sèttios in s’istradedda chi b’est comente rucramus pro andare a via Roma, bi fin Piero e Gonariu. Appenas mi bien, mi jubilan:

-Galu bibu ses?

Dego, mesu ammulighinau, lis rispondo:

-E baze! Gai non si fachet! M’hazes dassau solu!

E issos, guasi paris:

-Nocche semus fughìos ca hamus tìmiu; però t’hamus isettau inoche. Hmus pessau : si sicche morit namus chi non fit chin nois, si imbezes torrat a bidda, jà colat inoche, e gai ghiramus paris.

E paris semus ghiraos, cuntentos, ridende, comente chi nudda seret suzzessu.

Sa pizzinnia est su frore galanu ’e sa bida, e che frore accoitat a si siccare…

 

COSTANTINO LONGU FRANCESCHINO SATTA POESIAS SARDAS CONTOS POESIE IN LINGUA ITALIANA