|
“E tando!. ’Eo ando a m’ allogare naraiat Cischedda
a sa mama,” pruite fin pienos de povertade su babbu cuddu colzu
fit mortu in sa gherra, in su millenoighetos baranta. Sa mama faghiat
sa coghidora, coghiat su pane a tota sa ‘idda e su ‘inari
chi ‘alanzaiat fit pagu meda e non supriat pro tota sa familia
de sete fizos pius minores de Cischedda, pruite issa fit sa pius manna
fit ‘ajanedda e cussa gherra malaita, orfanos de babbu los aiat
postos a benujos a terra.
In domo issoro no aian lettos a bastante pro drommire difatis Ciscedda
drommiat in terra. Issa fit una costi sica lanza e abilidadosa. Teniat
una bella cara, e sos ojos chi parian duos pinnadellos, fin signados
de povertade.
In su letu mannu cun sa mama, drommian sos àteros ses e totu
custas bucas cherian addescadas.
‘Idende custu bisonzu Cischedda s’est allogada a tota
die e note pro suìghere sas cotas de su pane, samunaiat sos
taulados e daiat atentzione a Mammai Austina
Difatis best restada tantos annos pruite Cischedda aiat alenu ‘onu
e Mammai Austina l’aiat faladu istimascione.
Sos Muculitos fit zente de erèntzia rica, fin tres frades e
una sorre Mammai Austina s’agataiat solu issa, pruite sos tres
frades fin mortos de malària annos innanti e campaian de rèndita
pro totu sos terrinos chi aian ereditadu dae Babbai Antonicu su donnu
mannu e fin sempre afitados a sos giualzos e su ‘alanzu mannu
intraiat a babbai. Finas chi sa gherra no aiat lassadu perunu marcu
de povertade in domo de Mammai Austina fin cogheddos, faghian su màndigu
a rasinzu, a meschinzu siat pro sas teracas chi bi fin istadas prima
e como chi bi fit Cischedda fit sa mantessi cosa.
Difatis ogni die manigaian pane e raba pro remunire sos marengos suta
su matzagane però dae sos ateros pretenian sas reverèntzias.
Mammai Austina fit s’ ùrtima erede restada ‘ia
de s’erèntzia de sos Muculitos, custu fit su sambenadu
sou chi pius de unu sambenadu pariat un’impropèriu, però
in sa ‘idda fin connòschidos pro "sos Muculitos.”
Difatis cando sos pitzinnos in su mese de Nadale andaian a cantare
sos tre res in domo de Mammai, Ciscedda naraiat ”prima de cantare
devides fàgher’ s’inchinu a Mammai” Duncas,
sos piseddos li faghian s’inchinu e poi si ponian a cantare
sas cantones in sardu antigu. Mammai cun dechilesa cando sos piseddos
aian finidu de cantare naraiat a Cischedda, “Sun istados educados
e fizos bonos an cantadu ‘ene, intra a su camasinu e li das
cussa raba manna biaita e in pius duas nughes
peròmines” Cando Cischedda li daiat sa cosa, a sos piseddos
li naraiat: ”E ite si narat?” E sos piseddos rispondian
”Raba e Nughe”. E Mammai li naraiat: ”Si deve nàrrer’
gràtzias”! Ma sas criaduras fin chena malìscia
e fin cuntentos de sa bona istrina chi issos retzian dae sa zente.
A pagos passos dae sa gianna ue trabagliaiat Cischedda, in d-unu tirighinu
iscurigosu chi pariat unu disisperu, pruite su sole intraiat solu
a mesaustu, bi fit una domita bàscia, bàscia, e umidosa
ue inie, istaiat Mastru Liseddu su mastru de ascia chi faghiat pro
passare su tempus banchiteddas pro pitzinnos minores, poniat su fundu
a sas cadreas e in pius, acontzaiat sos paracos, siat de campagna,
che de ‘idda. Fin totu tribaglieddos de pagos valores e benian
fatos a s’ ischìghiri, iscògoro.
Poi de sas festas una die Cischedda intrat a domo de Liseddu e li
narat: ”Lise’ ses fatende sempre banchiteddas e fundos
de cadreas, a ti lu pedo unu piaghere?
Mi’ si mi faghias una cadrea noa bella e manna pro si sètzere
Mammai Austina!
E mastru Liseddu li rispondet: “Comente la cheres larga, istrinta
o una cadrea comente si siat che i sas àteras cadreas de coghina?”
“Lisè’- li rispondet Cischedda:”
Tue ischis chi Mammai est in purpas bonas e pesat si e no pius de
noranta chimbe chilos.”
Pruite pesada l’as, Cische’?
Coro Lisè’ no andat bene ne a la pesare cun s’istadea
e mancu cun su cantare so nende gai noranta chimbe chilos a pilu.
E andat bene!-Tando l’ ischis chi bi cheret su tempus sou li
rispondet Liseddu.
S’ incras Liseddu chircat in camasinu pruite aiat fèrula
totta purpuinada e la cheriat impreare a fàghere su cadreone,
si ponede a serrare a destra e serrende a manca,colpende puntzita
suta e sura e custa cadrea at leadu fromma de assimizu.
Ma cando fit punzitende s’ ùrtimu pè de sa cadrea,
s’abbizat chi fit pius curtzu de sos àteros tres.
Tando at dèvidu incurtziare finamentas sos àteros tres
pes.
Però custa fèrula fidi purpuinada e ogni ‘orta
chi incurtziaiat unu pè si nde segaiat unu bìculu de
s’ àteru.
Ma poi de totu su drìnghili, dràngala, a sa chida sa
cadrea fit finida.
S’ incras bessit a su giannile e giùilat a Cischedda
a boghes chi pariat un’ avriadu.
A custa boghes Cischedda imbucat s’ iscala in tota presse e
andat a ue fit Liseddu tota assustada: ”Lise’ ite est
sutzessu?” No est sutzessu nudda ti fia giuilende pruite sa
cadrea est finida!!
“Eo mi so trèmida che-i sa ‘entuladolza intendende
custa ‘oghe isprammada, pessaia chi t’ aias serradu sos
pòddighes cun sa serra.”
“Duncas sa cadrea est fata bidende la ses?” Cando Cischedda
‘idet sa cadrea chi fit de fèrula est restada che Santu
Salàpiu e li narat: ”Lise’, de fèrula?”
“Cischè, linna non nd’ aia! In piusu tue l’ischis
chi sa linna costat cara?”
“Però Lise’ ti l’aia nadu chi Mammai est
pesante, e ti devo nàrrer’ puru chi mi paret tropu bàscia,
e no mi paret bene assestada”!
“ Cische’ già la sustenet, già la sustenet,
anda cun tranchiglidade”!
Ma Cischedda non fit cumbinta , e intantu si pijat sa cadrea e cando
arrivit a domo l’at presentada a Mammai Austina. Cando Mammai
‘idet sa cadrea sùbitu si ch’est sètzida
a la proare, fit una comodidade, fit cuntenta Non istaiat pius intro
sa ‘este e Cischèdda li narat: ”Mi paret chi siat
pretzisa a sa ‘e babai Antonicu, donnumannu ‘ostru“
As rejone, però cussa est istada dada a sa cheja in donu, e
sa fèrula fit in condisciones bonas, ca cuddu colzu si ch’est
mortu sa die chi tue bi l’ as batida, e no at àpidu sa
sorte de si bi sètzere che a mie.
Su messudie l’ acurtzian a sa mesa pro ‘ustare. Totu est
andadu ‘ene però poi chi sa fèmina at finidu de
‘ustare pesaiat de pius, difatis s’ aiat manigadu una
supera de supa de raba e chimbe nughes cosconosas e no la podiat dissipare,
fit a isubèria, pro totu su mànigu chi si ch’
aiat lampadu intro ‘a intro ‘e corpus.
Poi de carchi oreta comintzeit a dissipare, totu in d-una li ‘
enit de fàgher’ unu rutu, ma custu rutu mannu chi pariat
un’ isparu. Daiat s’impressione chi bi fit istada un’
archibusada in sa coghina, in pius s’est finamentas assustada
issa etotu, Mammai Austina tremende si in tota sa carena, pruite fit
sètzida in sa cadrea chi l’ ait fatu Liseddu e bi fi
su purpuinu. Custu sonu de su rutu l’ at fatu pèrdere
s’ assestu
de sa sètzida, difatis ch’ est ruta a mata e pes segus,
sa cadrea s’est tontonada, isfrasciada e bi sun restados totu
sos rocos de sa fèrula in chentu e una fischinida. Cischèdda
at dèvidu giuilare a Liseddu a nde la pesare dae terra.
E cando nde l’ an pesada, Mammai lis at nadu: ”mancu male
Lise’ chi fit unu pagu bàscia si s’ agatat pius
alta, già mi los aia pistados sos tzelembros. E tando l’
aiazis nadu de abberu sa bonànima de Mammai Austina”.
E Liseddu li rispondet: “Mammai Austi’, a una supera de
supa de raba bi cheret istògomo e costazos a la dissipare,
si non fit istadu pro cussu rutu mannu chi pariat unu tronu chi che
l’apo intesu a sa carrela de sa gianna de sura, inue apo su
camasinu de totu sos amminzos, si no fit capitada custa fizilia, sa
cadrea aiat duradu finas a cando aian fatu unu Paba nou.
2011
|