Mi naro Lidone, assiat nùmene, no est beru?
No b’at pessadu duas bias mama mia e babbu meu pro mi l’ atibbiare pro tota canta vida.
Pruite nachi cando fia criadura giughia unu coloridu biancu e ruju, e in sa ‘inza de babbu meu, bi fit cust’ àrvure de su lidone chi li piaghiat meda, cando s’àrvure giughiat su frutu fit un’ispantu a lu ‘idere e duncas registradu m’ at in su comune cun custu nùmene.
A s’incomintzu no est chi mi piaghiat meda, però cun su tempus mi so abbituadu.
Ite trabàgliu fato?
Ma ite trabàgliu podet fàghere unu cun su nùmene comente su meu?
No fato nudda de istranu!!
So solu una pessone chi ‘endet fiores e duncas so unu fioraju.
Però devo nàrrere sa veridade: mi piaghet meda, cando sa zente mi giuilat nende-mi chi so su negusceri de sos fiores.
A bi pessare ‘ene paret su nùmene de una figura de unu màtulu de cartas.
Sos parentes mios custrintos ant lassadu custu mundu dae tempus meda.
E duncas, no apo frades, e mancu sorres, in pius mancu muzere e mancu fizos, no apo amigos e nemmancu un’ animaleddu pro li pòdere tènnere contu.
Però apo sos fiores mios.
Cando los bendo trabàglio, si non resesso a los bèndere los regalo.
E non b’est su bisonzu de s’ismameddare sos tzelembros pro cumprèndere cale sun sas ùnicas pessones chi apant su mèritu de unu regalu detzi pretziosu.
Sos Mortos!
Comente fino de fàghere sas cussignas de sos fiores, serro sa butega e mi fato una passizada in campusantu.
Difatis resesso semper de àere unu portamentu seriu e dispiàghidu, e tantas bias mi che imbuso a mesu de-i sos parentes, chi pianghent a isùfios cussu parente istimadu o istimada chi est bènnida a mancare. Chentza dare tropu in s’oju, cun sa capatzidade mia, tantas bias sas pessones chi bi sunt mi faghent fintzas sas condogliantzas, dende-mi finas unu colpitu a sas palas comente unu cunfortu.
Eo tando istringo sos coddos, bortende sos ojos a chelu, nende carchi paràula chi si cunfaghet a cussa tzircustàntzia.
Però in su peristante iscucito semper su baule, pruite cherzo èssere s’ùrtimu de totu a li pònnere unu de sos fiores mios.
E devo èssere semper s’ùrtimu.
Cando in sa televisione faghent a bìdere custos cìnemas cun custos mortos chi torrant a bida, (sos zombis) parent chi giutant su cherveddu apiatidu, caminende pianu pianu, che-i sos tostòines, ma si issos sun goi fortes e cherent bìnchere sa morte, la ‘inchent a bastante ‘ene chentza ancu perunu e chentza cumpromissas e non rimpianghent pròpriu nudda.
Pruite eo nd’ isco carchi cosa.
Sa prima ‘orta ch’est sutzessu est una deghina de annos faghet, pruite istaia acurtzu a unu campusantu.
Cando finia de trabagliare, pustis chi aia chenadu, ponia a cùrrere duas oras pro pòdere pònnere carchi paraula de arrèjonu cun su custode de su campusantu. Paulicu, chi fit antzianu, aiat una fiza sola, Maria, una bella pisedda de vint’ annos, cun milli dissignos in conca pro sa vida, ma chi si ch’est morta in su giru de pagu tempus de una maladia chi no b’aiat cura peruna.
Si narat semper gai ”cura peruna”.
Però a parre meu no est gai! Est s’intragna chi tzedit pruite s’intragna nostra est sugeta a sas maladias, ma fintzas a sas sentèntzias.
Sas maladias si podent curare finas chi bi cherfat tempus meda, ma sas sentèntzias sunt tzertesas chi non b’at nisciuna facultade de fàghere apellu perunu.
Però Maria fit rassignada a sa morte.
E so andadu fintzas a s’ interru. Bi fint solu sos parentes custrintos ìntimos, ma deo, essende presumidu, so istadu s’ ùrtimu a li pònnere unu de sos fiores mios intro de su fossu ue est istada sepultada.
No podia ischire chi sa mantessi note, acò, est bènnida a m’ agatare.
Però est sutzessu finas cun su fizu de Giuannicu, unu cumpagnu meu de sas iscolas elementares chi fit mortu de incidente istradale.
Etzi chi non si tratat mai de incidente, ma de una istupida disatentzione, pro dare a calicunu su rimorsu, e pro pòdere piànghere sa disgràscia pro si fàghere perdonare.
Finas custu giòvanu est istadu s’ ùrtimu chi s’ est presentadu, a s’isvisa.
E duncas dae una deghina de annos, eo faeddo cun sos mortos e nde so tzertu chi custu si manifestat pruite so s’ ùrtimu a los saludare cun sos fiores mios e dende-lis custu onore est s’ùrtima immàgine de sa terra chi s’impremit in sas cristas serradas.
A faeddare cun sos mortos est fàtzile, pruite issos non giughent boghe, in pius ant dignidade, e sunt educados ca no iscurtant.
Faeddant, faeddant e faeddant e non s’atroboddiant pro nudda de su chi tue lis naras, e custu m’assussegat s’intragna.
Pruite, d-ogni cristianu de sa terra, in su mundu chi vivimus, ti cunstringhet a falare semper a cumpromissos, e semus atutinados de sas cosas giustas chi devimus fàghere e fintzas de sas cosas chi nos imponent a fàghere, a bortas fintzas chentza rispetu. E totu custu signat s’intragna.
E tando semus custrintos a falare semper a un’ acordu pro nois etotu e, pro sos s’àteros e podimus nàrrere chi tando nos intendimus pius a libertade nostra.
E aiscultende sos mortos m’ intendo in s’ intragna sa libertade mia.
Ma non poto nàrrere mancu de m’ isfadare, pruite issos mi contant semper carchi cosa de diversu.
Sa fiza de Paulicu, Maria, mi contaiat chi si fit innamorada de unu piciocheddu chi aiat connòschidu in in s’ iscola, e custu amore no est istadu mai currispostu.
Si che drommiat in sos bancos de iscola, legende e torrende a lègere sas lìteras chi l’ aiat iscritu, ma chi però no at àpidu mai su vigore de bi las imbiare.
S’ iscura!! Custu amore non podiat èssere mai ricumpessadu, fintzas si aiat vìvidu pro àteros dughetos annos.
E su fizu de Giuannicu mi contaiat chi su babbu fit semper imbreagu, istaiat semper annicadu pariat chi l’ aiat cun totu su mundu e iscudiat comente unu farasdomine su fizu a chintorza, fatende-li tilibbas in tota sa carena.
Difatis custu piciocheddu aiat bisos diversos de sa vida, isse cheriat una manu aberta, non de abbojare unu punzu tancadu, sos carignos li mancaiant e cheriat fàghere milli cosas: su carzeraju, su frailarzu, o finas istudiare, ma no at àpidu mai sa ‘oza de si pònnere a sa proa.
Sa cosa chi m’at tocadu su coro de pius, in su nàrrere sou, est istadu su perdonu a su babbu rude, e finas pro sa mama chi no l’at difesu mai.
D-ognunu at un’istòria sua manna o minore chi siat, si calicunu sas istòrias las ischit annotare e las cumprendet, tando si podet nàrrere chi semper pro un’ iscopu sa vida est istada vìvida.
Su chi detzi mi contaiant Pedru e Remunda, duos antzianos, ma cun su coro giòvanu, chi ant detzisu de mòrrere ambos paris, annos faghet in sa domo de campagna, ant postu in motu sa giardineta e si che sunt isserrados in su garage e s’ ant incubadu cussa nue de velenu.
Su cherveddu de Pedru fit rotzigadu dae S’Alzheimer, ma Remunda at preferidu de mòrrere cun su maridu pro impedire a su destinu de mòrrere unu, prima de sos duos. Issos si cheriant bene, difatis beniant a m’agatare, acò, semper a manutenta.
Ma tzertas bortas sas cosas no andant comente devent andare e comente cherimus chi andent. Carchi chida faghet apo donadu su sòlitu fiore a Antoneddu, difatis custu regalu meu no est chi li siat agradadu meda, ca no fit ancora mortu in cussu mamentu.
Cando mai in dies de oe, in custu mundu modernu, sos literados chi faghent sos tzertificados pro atzertare chi unu cristianu est mortu, faghent custos isbaglios, chi no istant ne in chelu e ne in terra?
Però est capitadu!!!
E su saludu chi eo li fia dende, non de l’ agradessire, ma l’ est pàrfidu un’isfrègiu. Si nde cheret impagare: non mi lassat drommire e m’ischidat intro de note, a puddiles, a boghes, chi mi rimbombat in orijas frases chi solu
un’ avriadu lu podet fàghere.
Non nde l’at fatu sa ‘uca ‘ona pro lu sepultare ancora ‘iu, e li do rejone. E sa ‘oghe sua mi narat chi non devo pònnere pius fiores a sos mortos, ma solu unu punzu de sa terra nuda, pruite est dae cue chi ‘enimus, nende-mi de no iscurtare pius sos contos issoro, pruite devent fagher su viagiu issoro in àteros logos.
E non che giuto pius fiores, pro àere su privilègiu de faeddare cun custas pantàsimas. Intendo semper sa ‘oghe in sos sònnios mios, siat de Maria, siat de Antoneddu, chi no s’assusegat e m’ est promitende gherra in sos sònnios mios.
Issos sun sos duos cumpanzos: de durcura pro Maria, de violèntzia pro Antoneddu e a mie mi restat su ressignu e su pidinu de m’ ingalenare.
E como mi revardo solu cun su pessamentu pro pòdere acumpanzare sa partèntzia de-i custas làstimas chi ‘enint a mancare.
E finas a cantu poto, aiscurto sa cussèntzia mia, e ap’a èssere semper Lidone, su negusceri fioraju, chi ‘endet fiores e no nde regalat pius.

MENZIONE D’ONORE al Concorso Letterario di Prosa “Pabàriu” 2011 Paulilatino (OR)